Kara Liste nedir ? Listedemiyim Sorgulama Öğrenme Hatalı Kayıt Düzeltme Sildirme KKB Arasındaki Fark Neden Kaydım Görünüyor Nasıl Öğrenirim

Bu yazımızda Halk arasında kara liste olarak bilinen merkez bankası veritabanı hakkında tüm sorulara cevap verip kafanızdaki soru işaretlerini kaldırmaya çalışacağız.

1. Kara liste nedir ?

Kara liste Merkez Bankası tarafından tutulan, kişiler ve kurumlar içerisinde sorunlu bireysel krediler, çek ve senetler ile ilgili bir veritabanına halk arasında verilen isimdir. Ancak kredi ve kredi başvuruları sırasında değerlendirilen bir başka kaynak vardır. Bu kaynak ise KKB kayıtları ( Kredi Kayıt Bürosu) . Halk arasında kara liste olarak tabir edilen kayıtlar, bu iki ayrı kurum tarafından oluşturulmuş veritabanlarından meydana gelmektedir.

2. Merkez Bankası kayıtları ve KKB kayıtları arasında ne fark var ?

KKB, üyeleri bankalardan oluşan bir kuruluştur. Bu kuruluş tarafından saklanan veritabanı kredi ve kredi kartı başvurularınızda, bir çok banka tarafından Merkez Bankası veritabanına kıyasla öncelikli referans olarak kullanılır. Bu veritabanında Merkez Bankası kayıtlarının aksine sadece sorunlu kayıtlar değil, kişilerin sahip oldukları bireysel kredi veya kredi kartları kullanımlarıyla ilgili oldukça detaylı bilgiler saklanmaktadır.

3. 2009’daki sicil affında hangi kayıtlar silindi ? Neden hala bankada kaydım görünüyor ?

Sicil affıyla ilgili yasa sadece Merkez Bankası veritabanı kayıtlarında yer alan sorunlu bireysel krediler, çek ve senetlerle ilgili kayıtların; bu kayıtlara sebep olan borçların belirtilen bir tarihe kadar geri ödemesinin tamamlanmış olması durumunda silinmesi şartını gerektiren bir yasal düzenlemedir. KKB tarafından tutulan kayıtlarla ilgili bir yaptırım veya hüküm içermez.

4. Ne yaparsam kara listeye girerim ? Yeni başvurularım nasıl sonuçlanır ?

Kullanılan kredi kartı, bireysel kredi, çek ve senetlerden dolayı takip başlatılması durumunda iki veritabanında (Merkez Bankası ve KKB) ilgili kişi nezdinde takip kaydı yaratılır. İdari ve kanuni takip olarak iki tür takip bulunur. Yasaya göre 90 günü aşan gecikmeler hakkında yasal takip başlatılır. İdari takip de ise bu süre bankaya göre değişir. (bkz. kanuni ve idari takip arasındaki farklar)

Bireysel kredi / kredi kartı geri ödemelerinde yaşanan gecikmeler ise sadece KKB veritabanında yer alır. Krediler için gecikme durumu, kredi sözleşmesinde yer alan geri ödeme planında belirtilen tutarların tarihlerinde yatırılmaması durumunda oluşur. Kredi kartlarında ise ekstrede belirtilen asgari ödeme tutarının son ödeme tarihinde yatırılmaması durumunda oluşur.

Bir ay ödemeyip, ertesi ay iki aylık ödeme yapsanız bile gecikmenin oluştuğu tarihi takip eden ay içinde gecikmeyle ilgili kayıt KKB’ye iletilir. Ancak bu kayıt yeni kredi veya kredi kartları başvurularında gecikme durumu devam etmiyorsa olumsuz bir sonuç doğurmayacaktır. Başvuru sırasında devam eden bir gecikme olması durumundaysa, hiçbir banka başka bir bankayla geri ödeme sorunu yaşayan tüketiciye kredi veya kredi kartı vermek istemeyeceğinden olumsuz netice doğurabilir.

5. Kara listede olup olmadığımı nasıl öğrenebilirim ?

Merkez Bankası bünyesinde tutulan veritabanındaki kayıtların T.C. Merkez Bankası’nın kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları kapsamına girmesinden dolayı, gerçek ve tüzel kişiler kendilerine ait bilgileri talep edebilirler.

KKB ise kendi kayıtlarını bireysel kullanıcılara açmamaktadır. Tüketiciler bu veritabanındaki kendilerine ait bilgilere bir üye kuruluş, yani kredi başvurusu yapacakları banka aracılığıyla ulaşabilmekteler. Bu bilgiyi edinmek için kredi başvurusunda bulunmuş olduğunuz bankanın, KKB’nin Müşteri İtirazları Değerlendirme Sistemi aracılığı ile bu talebinizi KKB’ye iletmesi şarttır.

6. Benim hiçbir bankaya borcum yok. Hiç gecikmeye veya takibe düşmedim. Kaydım kesinlikle hatalı. Ne yapmalıyım ?

Hatalı kayıt sebepleri çok geniş olmakla beraber geçmişe göre çok daha az rastlanmaktadır. Bu nadir rastlanan durumla ilgili olarak bankanızla görüşebilirsiniz.

7. Hangi durumlarda kayıtlarda düzeltme yapılır ? Düzeltme yapılması için ne yapmalıyım ?

Merkez Bankası kayıtlarında olsun, KKB kayıtlarında olsun bir kişiye ait kaydın mevcut durumu yansıtmaması durumunda, kaydı yaratan banka aracılığı ile kayıtların güncel durumu yansıtacak şekilde güncellenmesi için talep yapılabilir. Bunun için kaydı yaratan bankaya yazılı olarak başvurmak gerekmektedir.

8. Tüm borçlarımı ödedim, hakkımda idari takip de yok. Kara listeden çıkmış mıyımdır ? Neden hala kredi alamıyorum ?

Bu konuyla ilgili yasal bir düzenleme bulunmamakta ve dönem dönem bankaların kredi politikalarına göre değişiklik göstermekle beraber, geri ödemesi tamamlanmış ve hakkında takip süreci sona ermiş kayıtlar takip süreci sona erdikten 5 sene sonra silinir. Geri ödemesi hiç gerçekleşmemiş takiplerde borçlar hukuku devreye girer ve 10 senelik bir zaman aşımı söz konusu olur. Ancak 5 sene sonradan kara listeden çıkmış olmanız, bankaların size yeni başvurularınızda kredi açacağı anlamına gelmemektedir. Banka kredi politikaları çerçevesinde kendi kayıtlarını kullanarak kredi verip vermeme hakkına sahiptir.

9. Kara liste kaydımı sildirebilir miyim ?

Yanlış bir kayıt söz konusu değilse kayıtların silinmesi mümkün değildir.

10. Kaç yıl kara listede kalacağım ?

Gecikmelerde kayıtlar 12 ay geriye gitmektedir. Takibe düşmüş, daha sonra geri ödemesi tamamlanıp takip statüsü düzelmiş kayıtlarda ise 5 senelik bir süre söz konusudur. Geri ödemesi tamamlanmamış kayıtlarda ise zaman aşımı 10 senedir.

11. Geçmişte hakkımda idari / kanuni takip başlatılmıştı, ama borcumu faizi ile birlikte geri ödedim. Şimdi kredi alabilmek için ne yapmalıyım ?

Öncelikle bankalarla borç ilişkisi yerine mevduat ilişkisi kurmanız, çalıştığınız şube ve çalışanlarla bir iletişim kurmanıza yardımcı olur. Söz konusu bankanın kredi dışı ürünlerini (otomatik ödeme, yatırım fonu, mevduat vb.) yoğun olarak kullanmaya özen gösterin. Üç ila altı ay arası, böyle bir ilişki kurduktan sonra geçmişteki takip kayıtlarınızla ilgili durumun sona erdiğini gösteren belgelerle başvurunuzu şubenizden şahsen yapın.